Gunning Fog İndeksi, bir okuyucunun yazdığınız metni tek seferde kavrayabilmesi için kaç yıllık örgün eğitime ihtiyaç duyduğunu ölçüyor. Kısa ve net cümleler, uzun ve ağdalı ifadelere kıyasla her zaman çok daha iyi puan alıyor. Yazarlar da zaten metindeki o gereksiz sisi dağıtmak ve ortalama bir okuru sıkıp kaçırmadan sayfada tutmak için bu yönteme güveniyor.

Gunning Fog İndeksi Nedir?

1952 yılında Robert Gunning tarafından geliştirilen bu okunabilirlik formülü, ortalama cümle uzunluğunu ve karmaşık kelime oranını doğrudan bir sınıf seviyesi puanına dönüştürüyor. Puan ne kadar düşükse metin o kadar kolay okunuyor demek. Çıkan sonuç doğrudan eğitim yıllarına karşılık geldiği için, yazdıklarınızı bir ortaokul öğrencisinin mi yoksa ancak bir üniversite mezununun mu rahatça anlayabileceğini hemen görüyorsunuz.

Bu Formülü Kim Geliştirdi?

Formülün arkasındaki isim Amerikalı iş insanı Robert Gunning. Gazetelerin ve iş yazışmalarının, öğrencilerin bile takip edemeyeceği kadar gereksiz bir karmaşıklıkla dolu olduğunu fark edince bu sistemi geliştirdi. 1940’larda okunabilirlik üzerine çalışan özel bir ekip kurdu, 60’tan fazla gazete ve dergiyle iş birliği yaptı. Amacı basitti: İş dünyasında açık ve net bir dil kullanımını yaygınlaştırarak okuyucunun sayfayı gerçekten anlamasını sağlamak.

Puan Nasıl Hesaplanır?

1. Metninizden yaklaşık 100 kelimelik bir örnek parça alın.
2. Cümleleri sayın ve ortalama cümle uzunluğunu (ASL) bulmak için toplam kelime sayısını cümle sayısına bölün.
3. Üç veya daha fazla heceli zor kelimeleri sayın (özel isimleri, tireli kelimeleri ve iki heceli fiilleri atlayın), ardından zor kelime yüzdesini (PHW) bulmak için toplam kelime sayısına bölün.
4. ASL ile PHW değerlerini toplayıp 0,4 ile çarpın; işte eğitim seviyesi puanınız: Sınıf seviyesi = 0,4 × (ASL + PHW).
5. Dilerseniz doğrudan şu formülü de kullanabilirsiniz: 0,4 × ((kelime ÷ cümle) + 100 × karmaşık kelime ÷ kelime).

Bu Puanlar Gerçekte Ne Anlama Geliyor?

Puanlar genel olarak 0 ile 20 arasında değişir ve eğitim kademelerine denk gelir. 7 veya 8 puan ideal seviyedir. 12’nin üzeri çoğu yetişkin için yorucu olmaya başlar, 17’nin üstü ise artık akademik ve lisansüstü düzeydedir.

Geniş bir kitle için yazıyorsanız hedefiniz mutlaka 7 ya da 8 olmalı. Bir 6. sınıf öğrencisi 6 seviyesindeki bir metni rahatlıkla anlarken, yetişkin okurlar da en akıcı deneyimi 8 civarındaki metinlerde yakalar.

İnternette Okunabilirlik Puanı Neden Bu Kadar Önemli?

Ağır ve karmaşık web yazıları ziyaretçiyi saniyeler içinde kaçırır. İster çocuklara yazın ister sağlık uzmanlarına, kullanılan kelimeler hedef kitlenin eğitim seviyesini aştığında etkileşim ve tıklama oranları doğrudan düşer. Kelime seçiminizi okuyucunuzun seviyesine denk getirmek, ziyaretçilerin hemen çıkış yapmasını engeller ve onları sayfada tutar.

Puanınızı Nasıl Düşürebilirsiniz?

İşin püf noktası gayet net: Çok heceli kelimeleri azaltmak ve günlük dille yazılmış kısa cümleler kurmak. Metninizi ya da bir sayfa adresini ücretsiz bir okunabilirlik aracına yapıştırarak puanınızın anlık değişimini izleyebilirsiniz. Üstelik characterconverter.com üzerinde tüm hesaplamalar tarayıcınızda yerel olarak yapılır, hiçbir metniniz sunucularda saklanmaz.

• Uzun ve karmaşık cümleleri bölüp kısa parçalara ayırın
• Ağdalı ve çok heceli sözcükler yerine herkesin bildiği karşılıkları seçin
• Olmasa da anlamın bozulmayacağı mesleki jargonu metinden temizleyin
• Her düzenleme turundan sonra metni tekrar test edin

Yöntemin Eksik Kaldığı Noktalar Neler?

Açıkçası çok heceli her kelime mutlaka zor anlaşılır demek değildir; bu yüzden indeks bazen gayet günlük sözcükleri bile ‘karmaşık’ sayabilir. Zaten Gunning de bu formülü katı bir kural değil, genel bir kontrol aracı olsun diye tasarlamıştı. Konu kesin teknik terimler gerektirdiğinde kendi yazar sezginize güvenmek her zaman en doğrusudur.

Gerçek Hayatta Bu İndeksi Kimler Kullanıyor?

Araştırmacılardan tıp dergilerine kadar pek çok alan bu endeksten yararlanıyor; örneğin Journal of X-Ray Science and Technology, makalelerin 16 puanın altında kalmasını şart koşuyor. Teknik yazarlar, gazeteciler ve şirketler de hazırladıkları kılavuzları ya da pazarlama metinlerini sadeleştirmek için bu puanı takip ediyor. İşin doğrusu, doktorlar bile yoğun ve prestijli akademik yayınlar yerine akıcı ve sade yazılmış makaleleri çok daha fazla okuyor.

Sıkça Sorulan Sorular